آثار ميرداماد » نوشته‌اند مىگويند : « فخرالدين محمد حسينى استرآبادى معاصر شاه طهماسب ( 918 - 984 ) به نوشتهء اسكندر بيك از بزرگان سماك استرآباد بوده . از فحواى كلام وى استفاده مىشود كه ميرداماد مجلس درس او را دريافته ولى از لحاظ زمان همطراز او نبوده ( ؟ ) وى را در مقابل محقق خفرى ، محقق فخرى مىگفته‌اند » « 1 » محدث قمى در الكنى و الالقاب نيز از اين شخص به عنوان استاد ميرداماد ياد مىكند ، همچنين ريحانة الادب . ولى اتفاقاً از فرد ديگرى نيز عيناً به همين نام ( فخرالدين استرآبادى حسينى ) در همين عصر ياد شده كه او نيز اهل معقول بوده ، الهيات و جواهر و اعراض شرح تجريد قوشچى را حاشيه كرده است « 2 » و بنا بر نقل آقاى على دوانى ، حاشيهء دوانى بر تهذيب المنطق را نيز حاشيه كرده است « 3 » . ابتدا به نظر مىرسد كه دو نفر به اين نام نيست ، يك نفر است ولى صاحب الذريعه « 4 » تصريح مىكند كه اينها دو نفرند ؛ بعلاوه ، فخرالدين سماكى محمد بن الحسن است و آن ديگرى محمد بن الحسين . ما اطلاع بيشترى از اساتيد معقول ميرداماد نداريم . اين كه فخرالدين سماكى ( محقق فخرى ) نزد چه كسى تحصيل كرده و شاگردان ديگرش چه كسانى بوده‌اند و در چه سالى درگذشته است ، چيز درستى نمىدانيم ؛ گويند شاگرد غياث الدين منصور دشتكى بوده است « 5 » 2 . شيخ بهاء الدين محمد بن حسين بن عبد الصمد عاملى . از مهاجرين جبل عامل است . در جامعيت علوم و فنون فوق العادگى دارد . از استادان او در علوم عقلى ( منطق و فلسفه ) جز ملاعبد اللَّه يزدى سابق الذكر كسى را نمىشناسيم . سلسلهء اساتيد معقول شيخ از طريق ملاعبد اللَّه به خواجه نصيرالدين طوسى و سپس به بوعلى مىرسد . آنچه مسلّم است اين است كه شيخ علاوه بر آنكه اديب و فقيه و

--> ( 1 ) . دفتر سوم و چهارم مقالات و بررسيها ، نشريهء دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى ، ص 27 . ( 2 ) . ريحانة الادب ، ج 4 / ص 304 . ( 3 ) . شرح حال جلال الدين دوانى ، ص 165 . ( 4 ) . الذريعه ، ج 1 / ص 99 . ( 5 ) . بنا بر يادداشتى كه آقاى عبد اللَّه نورانى از فضلاى معاصر فرستاده و از فردوس شوشتر ص 61 نقل كرده‌اند . عليهذا ميرداماد با دو واسطه شاگرد صدرالدين دشتكى است .